Τα Πελετά είναι ένας ιστορικός ορεινός οικισμός της Νότιας Κυνουρίας, χτισμένος σε οροπέδιο στους βόρειους πρόποδες της Μαδάρας, στην οροσειρά του Πάρνωνα, σε υψόμετρο 652 μέτρων. Η θέση τους, κοντά στα όρια με τη Λακωνία, τους προσδίδει ιδιαίτερη γεωγραφική σημασία, ενώ το φυσικό τοπίο της περιοχής συνδυάζει το ορεινό ανάγλυφο με καλλιεργήσιμες εκτάσεις και παραδοσιακές αγροτικές δραστηριότητες. Τα Πελετά ανήκουν στα λεγόμενα Κουνουποχώρια, μαζί με την Κουνουπιά, την Αμυγδαλιά, το Πηγάδι, τη Βλησιδιά και τη Χούνη.
Το χωριό αναφέρεται ήδη από την εποχή της Τουρκοκρατίας και υπήρξε παλαιότερα σημαντικό κεφαλοχώρι της περιοχής. Χάρη στη γεωγραφική του θέση λειτούργησε για πολλά χρόνια ως τοπικός εμπορικός κόμβος, εξυπηρετώντας την ευρύτερη ενδοχώρα. Στα παλαιότερα χρόνια διέθετε αστυνομικό τμήμα, εμπορικά καταστήματα, ραφεία, εστιατόρια, υποδηματοποιεία και φαρμακείο, γεγονός που φανερώνει την οικονομική και κοινωνική του ακτινοβολία. Η αρχιτεκτονική του διατηρεί έντονα τα χαρακτηριστικά της τοπικής παράδοσης, με αρκετά διώροφα πετρόκτιστα σπίτια, ενώ οι κάτοικοί του ασχολήθηκαν κυρίως με τη γεωργία και την κτηνοτροφία, με ιδιαίτερη φήμη για τα αμπέλια της περιοχής.
Ιδιαίτερο φυσιολατρικό και γεωλογικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η καταβόθρα των Πελετών, που βρίσκεται νοτιοανατολικά του χωριού, στη θέση «Κάτω Κάμπος». Πρόκειται για ένα από τα βαθύτερα σπήλαια της Ελλάδας, γεγονός που προσδίδει στην περιοχή ξεχωριστή επιστημονική και περιηγητική αξία.
Στη νεότερη διοικητική του ιστορία, ο οικισμός αναφέρεται επίσημα το 1845, όταν προσαρτήθηκε στον τότε δήμο Σελινούντος. Το 1912 ορίστηκε έδρα της ομώνυμης κοινότητας, ενώ από το 1913 έως το 1940 η ονομασία του καταγραφόταν ως Πελωτά, πριν επανέλθει στη σημερινή μορφή. Τα Πελετά παραμένουν έως σήμερα ένας οικισμός με έντονο ιστορικό αποτύπωμα, όπου το φυσικό περιβάλλον, η παραδοσιακή αρχιτεκτονική και η μνήμη της παλαιότερης ακμής συνθέτουν την ιδιαίτερη ταυτότητά τους.
Για την κοινότητα Πελετά δημιούργησε τη σφραγίδα η Μαρία Βαρελά
Μαρία Βαρελά
Βρείτε τη σφραγίδα στο Εστιατόριο - Ταβέρνα Ο ΠΕΤΡΟΣ
Επικοινωνήστε με τον Γιάννη Βρεττάκη καλώντας στο 6940402588
Η Μαρία Βαρελά είναι εικαστικός και επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Η έρευνά της επικεντρώνεται στις δημιουργικές χρήσεις των νέων τεχνολογιών, στην υφαντική ως μέσο οπτικοποίησης δεδομένων και στην καλλιτεχνική παραγωγή σε συνεργασία με κοινότητες γυναικών. Εστιάζει σε τρόπους με τους οποίους αρχειακό υλικό μεταγράφεται από το ψηφιακό περιβάλλον στον υλικό κόσμο. Μέσα από εγκαταστάσεις και δράσεις, διερευνά ζητήματα ταυτότητας, μνήμης, παράδοσης και τους τρόπους με τους οποίους αυτά διαμορφώνονται. Aπό το 2024 το έργο της παρουσιάζεται στη μόνιμη συλλογή του μουσείου Mucem της Μασσαλίας, ενώ το 2021 βραβεύτηκε με το Selected Art Award από το Taoyuan Museum of Fine Arts της Ταϊβάν. Έχει παρουσιάσει τη δουλειά της σε πολυάριθμες εκθέσεις διεθνώς σε μουσεία και ιδρύματα όπως: No Country for Young Men (Bozar – Palais des Beaux-Arts, Βρυξέλλες),19th Contemporary Art Festival Sesc_Videobrasil (Sesc Pompeia, Σάο Πάολο), Future Past – Past Future: Transmediale (Βερολίνο), 16th International Media Art Biennale WRO (Βρότσλαβ), Plásmata II (Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, Ιωάννινα), Circular Cultures – Milano Design Week (Στέγη Ιδρύματος Ωνάση – Βρετανικό Συμβούλιο, Μιλάνο), Εικαστικοί Διάλογοι (Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, Αθήνα), Συμβιωτικά (ΕΜΣΤ, Αθήνα), Statecraft (ΕΜΣΤ, Αθήνα), Εκ Νέου (ΕΜΣΤ, Αθήνα), Handmade (ΕΜΣΤ – Schwarz Foundation – Art Space Pythagorion, Σάμος), Natura Naturans: Άνθρωποι, Φύση, Τοπίο (MOMus, Θεσσαλονίκη),The Event of the Thread (MOMus, Θεσσαλονίκη) μεταξύ άλλων. Έχει πραγματοποιήσει επιτόπιες έρευνες μέσω προγραμμάτων καλλιτεχνικής διαμονής στη Ταγγέρη (Art Explora), στο Μιλάνο (Casa Base), στη Τήνο (The inherited Earth), στο Σουφλί (Μουσείο Τέχνης Μεταξιού), στο Σεφρού (Cultures Vultures) και στο Μέτσοβο (Μπιενάλε Δυτικών Βαλκανίων). Έχει δημοσιεύσει καλλιτεχνικό και θεωρητικό έργο και έχει συνεισφέρει με κεφάλαια σε διεπιστημονικούς συλλογικούς τόμους.
Το έργο μου εστιάζει στη διερεύνηση της σχέσης τεχνολογίας, υλικότητας και πολιτισμικής μνήμης, μέσα από υβριδικές μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης όπως υφαντά, εγκαταστάσεις, βίντεο και τελετουργικές δράσεις. Με αφετηρία τη χειροτεχνική γνώση και τις αφηγηματικές δομές που ενσωματώνονται σε μοτίβα, σύμβολα και υλικά, επεξεργάζομαι τη γυναικεία εμπειρία, την παράδοση και την έννοια της συλλογικής ταυτότητας. Οι συνεργασίες μου με κοινότητες γυναικών και παραδοσιακούς τεχνίτες λειτουργούν ως πεδία ανταλλαγής, όπου μέσα από τεχνολογικά εργαλεία, δημιουργώ τεκμήρια εικοτολογικής (speculative) πολιτισμικής συνέχειας αλλά και μετασχηματισμού. Προσεγγίζω την παραδοσιακή και εφαρμοσμένη τέχνη με τη μεθοδολογία της αποδόμησης (reverse engineering), αναλύοντας τις δομικές της μονάδες ως φορείς πολιτισμικής πληροφορίας. Με ενδιαφέρει πώς τεχνικές όπως η ύφανση ή η ταξινόμηση μετατρέπονται σε συστήματα αναπαράστασης. Πειραματίζομαι με τρόπους που το αρχειακό γεγονός μεταγράφεται από το ψηφιακό περιβάλλον στο φυσικό κόσμο. Δημιουργώ ψηφιακά και φυσικά αντικείμενα, συστήματα και δράσεις διερευνώντας έννοιες όπως η ταυτότητα, η μνήμη, η παράδοση και οι κατασκευές αυτών.
